Συντεταγμένες: 37°3′13″N 21°41′40″E Στην επαρχία Τριφυλίας του νομού Μεσσηνίας, σε μια περιοχή που άλλοτε ήταν κατάφυτη από αμπέλια και σταφίδες βρίσκεται το χωριό Αμπελόφυτο. Το χωριό βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από την Χώρα Τριφυλίας (Δήμος Νέστορος), Πύργο και Γαργαλιάνους (Δήμος Γαργαλιάνων) επί της Εθνικής Οδού που συνδέει την Κυπαρισσία με την Πύλο.

Όπως είναι προφανές, το χωριό πήρε πήρε το όνομά του από τα πολλά αμπέλια, αν και σήμερα υπάρχει μια μεταστροφή στις καλλιέργειες και το κύριο εισόδημα πλέον προέρχεται από τις ελιές.
Είναι ένα χωριό δυναμικό, που παλιότερα ήταν ένα από τα πιο παραγωγικά και πλούσια της ευρύτερης περιοχής και που για να καλλιεργηθούν οι εκτάσεις του συγκεντρώνονταν εργάτες ακόμη και πέρα από τον νομό Μεσσηνίας, κυρίως από τα ορεινά της Αρκαδίας. Εφτασε κάποτε ν' αριθμεί περίπου χίλιους κατοίκους, όμως σήμερα μόλις που ξεπερνάνε τους 300 οι μόνιμοι κάτοικοι. Παραμένει παρ' όλα αυτά ένα ζωντανό χωριό αν και όπως λένε οι κάτοικοι έχει χαθεί η παλιά ευημερία αφού οι τιμές σε όλα τα αγροτικά προϊόντα έχουν πέσει δραματικά, ενώ πίσω έχουν μείνει ελάχιστοι νέοι σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό του γιατί, όπως παρατηρούν, η αγροτική ζωή είναι δύσκολη και το εισόδημα από τις καλλιέργειες δεν είναι ικανοποιητικό.
[Επεξεργασία]Ιστορία

Το χωριό υπάρχει από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και η παλιά ονομασία του ήταν Αγορέλιτσα. Λέγεται ότι είχε δοθεί από τον τότε πασά της περιοχής, όταν είχε πνιγεί μια κοπέλα που την έλεγαν Aγουρη στο κεφαλάρι του χωριού. Την ονομασία Αμπελόφυτο την πήρε την δεκαετία του 1930 (περίπου το 1938), από τον Ιωάννη Μεταξά και ονομάστηκε έτσι γιατί όλη η γύρω περιοχή ήταν καλυμμένη από αμπέλια.

Η αρχική θέση του χωριού δεν ήταν η σημερινή, ήταν λίγο πιο κάτω, κοντά στον ποταμό Σέλα που περνά από την περιοχή. Όμως λόγω της υγρασίας και των κουνουπιών σιγά – σιγά οι κάτοικοι άρχισαν να χτίζουν τα σπίτια τους προς την πλαγιά που είναι σήμερα το χωριό γιατί οι κλιματολογικές συνθήκες ήταν πιο καλές.
Στον ποταμό Σέλα, στο δρόμο μεταξύ Αμπελοφύτου και Χώρας (τοποθεσία "κορδέλες"), σημειώθηκε αποφασιστική μάχη, τον Ιούλιο του 1944, μεταξύ Ελλήνων αντιστασιακών και Γερμανών κατακτητών. Συγκεκριμένα, μία μικρή ομάδα Ελλήνων, με αρχηγό τον Ηλία Σφακιανάκη ("Μπαρμπαλιά"), έστησε ενέδρα σε ναζιστικό κομβόι που κατευθυνόταν από την Πύλο προς την Κυπαρισσία. Στη φονική μάχη που ακολούθησε, οι απώλειες των Γερμανών ήταν βαρύτατες. Απεναντίας, ελάχιστοι 'Έλληνες σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων και ο Σφακιανάκης. Το χτύπημα αυτό χαρακτηρίστηκε καίριο για τις κατοχικές δυνάμεις και στο σημείο αυτό έχει στηθεί σήμερα μνημείο.

Αρχικά η οικονομία του χωριού βασίστηκε στην αμπελουργία, στις σταφίδες και το κρασί, και αυτές οι καλλιέργειες διατηρήθηκαν στο πέρασμα των χρόνων και του έδωσαν μεγάλη οικονομική ανάπτυξη. Όμως από την δεκαετία του 1960 και κυρίως το 1970 ο πληθυσμός του χωριού μειώνεται σημαντικά και φεύγουν οι νεότεροι. Παράλληλα οι τιμές των προϊόντων που καλλιεργούν στο χωριό μειώνονται δραματικά και οι κάτοικοι πλέον στρέφονται στην καλλιέργεια της ελιάς. Τα αμπέλια κόβονται και στην θέση τους μπαίνουν ελιές, έτσι σήμερα το κύριο εισόδημα για όλους τους κατοίκους προέρχεται από το λάδι. Μόνο το 10% της οικονομίας πλέον στηρίζεται στην σταφίδα και στο κρασί, στα οποία όμως συνεχίζεται η πτωτική πορεία καθώς οι τιμές τους πέφτουν συνεχώς και η καλλιέργεια γίνεται ασύμφορη, αφού δεν υπάρχουν και τα ανάλογα εργατικά χέρια.

Ο πληθυσμός του χωριού είχε φτάσει τα χίλια άτομα την δεκαετία του 1950 και το δημοτικό σχολείο είχε 160 παιδιά, ενώ κατά τη διάρκεια των καλλιεργητικών περιόδων αυξανόταν ακόμη περισσότερο, αφού συγκεντρώνονταν πολλοί εργάτες που δούλευαν στα χωράφια της περιοχής. Από το 1960 και μετά όμως αρχίζει η φθίνουσα πορεία του χωριού. Οι νέοι κυρίως αρχίζουν να φεύγουν προς τα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και προς το εξωτερικό επιδιώκοντας ένα καλύτερο επαγγελματικό και οικονομικό μέλλον. Έτσι σήμερα το χωριό αριθμεί περίπου 300 μόνιμους κατοίκους με μόλις δέκα οικογένειες νέων ανθρώπων. Από φέτος μάλιστα σταμάτησε να λειτουργεί και το δημοτικό σχολείο καθώς τα λιγοστά πια παιδιά πηγαίνουν στην Χώρα.

Σαν αγροτικό χωριό είχε δημιουργήσει δυναμικό Οινοποιητικό Συνεταιρισμό, ο οποίος αργότερα μεγάλωσε ακόμη περισσότερο καθώς μπήκαν μέλη και από άλλες περιοχές και δημιουργήθηκε ο σημερινός Οινοποιητικός Συνεταιρισμός "Νέστωρ" με έδρα την Χώρα. Σήμερα έχει δημιουργηθεί Ελαιουργικός Συνεταιρισμός με 100 ενεργά μέλη, ο οποίος έχει δικό του σύγχρονο ελαιουργικό εργοστάσιο.

Παλιότερα δε τις δεκαετίες του ’40 και ’50 το χωριό είχε και σημαντική πολιτιστική δραστηριότητα, είχε δική του θεατρική ομάδα που έδινε παραστάσεις και έκανε περιοδείες στην ευρύτερη περιοχή. Δυστυχώς, σήμερα, το χωριό δε διαθέτει πολιτιστικό σύλλογο. Βέβαια, ανήκει στο Δήμο Νέστορος (έδρα Χώρα), όπου κάθε καλοκαίρι διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις (Νεστόρεια).

Όσον αφορά την σημερινή ζωή, το χωριό έχει να αντιμετωπίσει την οικονομική δυσχέρεια που υπάρχει σε όλο τον αγροτικό τομέα. Από εκεί και πέρα οι κάτοικοι τονίζουν την επιτακτική ανάγκη να φύγει η χωματερή που βρίσκεται στα όρια του χωριού δίπλα από τον ποταμό. Επίσης χρειάζεται συντήρηση και βελτίωση το αγροτικό οδικό δίκτυο καθώς η περιοχή είναι αγροτική και πρέπει οι κάτοικοι να έχουν εύκολη πρόσβαση στα χωράφια τους. Ακόμη χρειάζεται ασφαλτόστρωση το εσωτερικό οδικό δίκτυο του χωριού, ενώ αναγκαία είναι και η κατασκευή ενός κάθετου άξονα ο οποίος έχει χαρακτηριστεί νομαρχιακός δρόμος που θα συνδέει το χωριό με την παράλια ζώνη και το Ρωμανού.