Συχνά, μέσα σε χώρους ζυμώσεων, είτε είναι πραγματικοί χώροι είτε είναι εικονικοί μέσω του Διαδικτύου, άνθρωποι συζητώντας για τη φωτογραφία επικαλούνται συχνά σαν μέρος της επιχειρηματολογίας τους τη λέξη “Τέχνη”. Από εκείνο ακριβώς το σημείο συνήθως η συζήτηση αρχίζει να εκφυλίζεται διότι δεν υπάρχει μονοσήμαντος και ολοκληρωτικός ορισμός των ορίων της τέχνης, ούτε όλοι οι άνθρωποι έχουν κοινή αντίληψη ή σημειολογία προκειμένου να αντιλαμβάνονται το ίδιο την Τέχνη. Το βασικό ερώτημα είναι, κατά πόσο και με ποια σημειολογία μπορούμε να αποκαλέσουμε τη φωτογραφία Τέχνη. Κι αν την αποκαλέσουμε Τέχνη, θα μπορούμε να την κατατάξουμε ομότιμα πλάι σε διαχρονικές Τέχνες που συνόδευαν τον άνθρωπο από τα γενοφάσκια του, όπως η Ζωγραφική, η Μουσική ή η Γλυπτική επί παραδείγματι. Κατ’αρχάς, λοιπόν, η φωτογραφία για να παραχθεί απαιτεί κάποια μαστοριά, κάποιο βαθμό γνώσης των τεχνικών του μέσου και αντιμετώπισης των συγκεκριμένων συνθηκών λήψης της. Αυτό τη φέρει σε επίπεδο πρακτικών τεχνών (όπως ας πούμε η χρυσοχοΐα ή η αγγειοπλαστική), όπου ο λαός αποκαλεί τους λειτουργούς “τεχνίτες”, με την έννοια ότι κάνουν κάτι δύσκολο το οποίο οδηγεί πάντα σε ένα δημιουργικό αποτέλεσμα. Σημαντική παρατήρηση είναι εδώ ότι οι περισσότερες εκ των τεχνών αυτών βασίζονται σε ένα ρεπερτόριο από πρακτικά “τεχνάσματα” τα οποία περνούν από δάσκαλο σε μαθητή, και ως εκ τούτου οι τέχνες αυτές, ως το βαθμό εκείνο μπορούν να διδαχθούν. Πέρα από την κατοχή του μέσου όμως, μία τέχνη οφείλει να αναδεικνύει αυτό που έχει μέσα του ο δημιουργός. Όσο πιο πολύ μπορεί να υπερέχει ο δημιουργός έναντι του μέσου, τόσο πιο αποτελεσματική - μεγάλη αν θέλετε - είναι η τέχνη. Επί παραδείγματι, η Μουσική, παραδίδει στο συνθέτη τον πλήρη έλεγχο του μέσου και έπειτα τον αφήνει αβοήθητο. Το ίδιο και η Ζωγραφική, όπου ο ζωγράφος έχει μπροστά του όλα όσα θα χρειαζόταν αλλά είναι αντιμέτωπος με ένα λευκό χαρτί.

Στη φωτογραφία ισχύει η αντίστροφη προσέγγιση. Ενώ οι άλλες Τέχνες ξεκινούν από το μηδέν και ανεβαίνουν προς το αποτέλεσμα, ήτοι δρουν προσθετικά, η φωτογραφία ξεκινά από κάτι υπαρκτό και “προσπαθεί” να δράσει αφαιρετικά, κατεβαίνοντας προς το αποτέλεσμα. Αυτή είναι η κυρίως φύση της, αν και σε ειδικές εφαρμογές μπορεί και η φωτογραφία να λειτουργήσει προσθετικά. Η ιδιομορφία αυτή της φωτογραφίας θέτει δύο μοναδικούς περιορισμούς:

Αυτά είναι πράγματα που δε διδάσκονται αλλά μόνο καλλιεργούνται. Και είναι πράγματα επίσης τα οποία θα εξωτερικεύονται σε διαφορετικό βαθμό και με διαφορετική χροιά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Είναι λοιπόν εμφανής και εξέχων και αναντικατάστατος ο ρόλος του δημιουργού στη Φωτογραφία.

Αρκούν όμως όλα αυτά για να κατατάξουμε τη Φωτογραφία πλάι στη Ζωγραφική, στη Γλυπτική ή στη Μουσική; Απάντηση απόλυτη δε νομίζω ότι υπάρχει. Πρέπει κατ’αρχάς να μπορούμε να δεχθούμε καλά την ιδέα να προσθέσουμε μία υποψήφια τέχνη ιστορίας μόλις δυο αιώνων πλάι στις μεγάλες Τέχνες που συνοδεύουν τον άνθρωπο από τα γενοφάσκια του. Από την άλλη, πρέπει να κατανοούμε ότι η Φωτογραφία λειτουργεί διαφορετικά από αυτές τις Τέχνες και έτσι πρέπει να κρίνεται και διαφορετικά. Και τέλος, δεν πρέπει να μας μπερδεύει ότι ο καθένας μπορεί να δοκιμάσει την “τέχνη” του αγοράζοντας μια φωτογραφική μηχανή, όπως και ο καθένας θα μπορούσε να δοκιμάσει την “τέχνη” του, αγοράζοντας κάρβουνα και χαρτί. Απλά, ενώ συμβαίνει να γνωρίζω πολλούς που έχουν αγοράσει φωτογραφικές μηχανές, ξέρω μόνο έναν που έχει αγοράσει τα κάρβουνα.